Arama sonuçları
DERGİ.social · AKIŞ
1905 Petersburg’dan 1989 Pekin ve Leipzig’e: Yirminci yüzyılda kalabalıklar nasıl hükümetleri devirdi, haklar kazandı, yenildi ve hafızayı değiştirdi?
22 Mart–30 Haziran 1968: Öğrencilerin başlattığı itiraz, işçilerin büyük grevi ve bir iktidarın ayakta kalma mücadelesi.
Mayıs–Haziran 1968: Üniversite barikatlarının ardındaki fabrika kapıları, ücret hesapları ve işçilerin kendi isyanı.
Mayıs 68’in siyasi bilançosu: Barikatlar, seçim sandığı, üniversiteler ve bir cumhurbaşkanının bir yıl sonra gelen vedası.
Bir telefon kamerasından meydana: Görüntünün gücü, öfkenin dolaşımı, algoritmalar ve örgütlenmenin görünmeyen emeği.
Bir vitrin kırıldığında yalnızca mülkiyet mi zarar görür, yoksa bir hareketin kamuoyuyla kurduğu bağ da mı değişir? 1912 Londra’sından 1963 Birmingham’ına, 1999 Seattle’ından 2020 Amerika’sına: Siyasi talepler, şiddet görüntüleri ve meşrui…
Ayaklanmalar sırasında hırsızlık, yaralama ve kundaklama çoğalıyor mu, yoksa birkaç çarpıcı görüntü bütün şehrin gerçeği gibi mi algılanıyor? Londra 2011, ABD 2020 ve Fransa 2023 verileriyle suçun kendisini, suç kaydını ve suç korkusunu bi…
Sekiz saatlik işgünü, ücretli izin, oy hakkı, eşit yurttaşlık, bağımsız sendikalar ve engellilerin erişim hakkı: Meydanlarda doğan talepler hangi aşamalardan geçerek yasa ve gündelik hayat hâline geldi? Kazanımı romantikleştirmeden, sokağı…
Fransa’da 17 Ekim’in ardından birbirine zıt görünen iki hüküm aynı kamuoyunda nasıl bir arada duruyor: Şiddete karşı neredeyse oybirliği, protestocuların geçim ve eğitim taleplerine ise çok geniş meşruiyet desteği? Parislilerin korkusu, ül…
Andlar’da toprağa sunu yapılırken mantık yalnızca ‘doğadan bir şey isteyelim’ değildir: İnsan toprağın verdiğini alır, sonra ona karşılık vermek zorunda olduğunu hatırlar. Pachamama adı Quechua ve Aymara dünyasında yeryüzünü, yaşamı ve ili…
980 yılında Kiev hükümdarı Vladimir’in tepesine diktirdiği altı kutsal figür arasında yalnız bir kadın adı vardı: Mokoş. Onun hakkında korunan eski metinler o kadar az ki bugün sık duyulan ‘kaderi eğiren büyük ana’ portresinin büyük bölümü…
Bir Galya tanrıçasının Roma İmparatorluğu’nun sınırlarını aşmasına ne neden oldu? Ne büyük bir fetih hikâyesi ne de tanrıların savaşı: Atlar. Epona, binicilerin, yük taşıyan hayvanların ve ahırların koruyucusu olarak Roma süvari birlikleri…
Eski İran’ın kutsal şiirlerinde bütün yeryüzü sularının kaynağı, dört olağanüstü atın çektiği arabasıyla dağlardan kozmik denize akan bir tanrıçaydı. Rüzgâr, yağmur, bulut ve sulu kar onun atları sayılıyor; çocuk sahibi olmak isteyenler, s…
Rigveda şairleri şafağı yalnız günün ilk ışığı olarak değil, altın ve kızıl renklerle dünyayı uyandıran genç bir tanrıça olarak çağırıyordu. Uşas her sabah yeniden doğuyor, hayvanları ayağa kaldırıyor, insanları çalışmaya gönderiyor, karan…
MÖ 204’te Roma, Kartaca’yla savaşırken bir düşman komutanından değil, Anadolu’da tapınılan bir tanrıçadan yardım bekledi. Friglerin Matar dediği kutsal ana, önce kayalara işlenen sessiz bir koruyucuyken yüzyıllar içinde Roma devletinin tan…
Çin’in eski Dağlar ve Denizler Kitabı, Batı’nın Kraliçe Anası’nı ilk bakışta bugünkü resimlere hiç benzemeyen bir varlık olarak anlatıyor: İnsan biçiminde, kaplan dişli, leopar kuyruklu, dağınık saçlı; göğün korkutucu felaketleriyle ilişki…
MÖ 113 yılında Han İmparatoru Wu, toprağın kutsal gücü Houtu için Fenyin’de yeni bir devlet töreni düzenledi. Kurban, giysiler, yönler ve tören mekânı hükümdarlığın gök ve yerle ilişkisini gösterecek kadar önemliydi. Fakat Çin’in eski kayn…
Japonya’nın en tanınan kutsal görüntülerinden biri, Kyoto’daki bir dağın yamacına dizilmiş binlerce kızıl kapıdır. Kapıların yanında tilkiler nöbet tutar. Oysa Inari tilki değildir: Tilkiler kutsal habercileridir. Üstelik bugün milyonlarca…
Aztekler ona ‘Dumanlı Ayna’ diyordu. Obsidiyenden yapılmış parlak taşlar yalnız yüzü değil, insanın kaçamayacağı kaderi de gösterebilecek kutsal nesneler sayılıyordu. Tezcatlipoca hem hükümdarlara güç veren hem o gücü bir anda geri alabile…
Ugarit’te anlatılan bir efsaneye göre ölüm tanrısı Mot, fırtına tanrısı Baal’ı ortadan kaldırmıştı. Baal’ın yanında savaşan Anat, Mot’u yakalayıp kılıçla biçti, kalıntılarını öğüttü ve taneler gibi dağıttı. Bir başka anlatıda ise bir insan…
Ortaçağ İrlanda’sının bir sözlüğü, Brigid’i şairlerin saygı duyduğu tanrıça olarak tanımlıyor; aynı adlı iki kız kardeşinin şifacılık ve demircilikle ilişkili olduğunu söylüyor. Bir başka eski anlatıda Bríg, savaşta öldürülen oğlunun ardın…
VIII. yüzyılın en güçlü Türk devletlerinden birinin hükümdarı, kardeşinin yiğitlik adını alışını anlatırken annesini bir tanrıçaya benzetiyordu: Umay. Aynı ilahi ad Tonyukuk’un savaşla ilgili satırlarında Tengri ve kutsal yer-sularla birli…
Horus ile Seth, Mısır tahtını kimin devralacağı konusunda anlaşamayınca tanrılar bir mektup yazmaya karar verdi. Mektubun gönderildiği kişi, orduların koruyucusu ve Nil Deltası’ndaki Sais kentinin eski tanrıçası Neith’ti. Onun tarihi burad…
Tutankhamun’un mezarında, altın kaplı bir koruma sandığının dört yanında kollarını açmış tanrıçalar bekliyordu. İçlerinden birinin başında akrep vardı: Serqet. Eski Mısırlılar, insanı öldürebilen zehirli bir canlıyı neden iyileştirici ve k…
Bir firavun yeni bir tapınak yaptıracağı zaman yalnızca taş ustalarını ve işçileri çağırmıyordu: yapının temelini belirleyen törende tanrıça Seshat da karşısına geçiyor, ölçü ipinin diğer ucunu tutuyordu. Yazının, hesapların, yapıların ve…
Bir tanrıça yedi kapıdan geçerek ölülerin ülkesine indiğinde, her kapıda gücünün bir parçasını bırakmak zorundaydı; en sonunda kendi kız kardeşinin tahtına oturmaya kalkışınca ölümün karşısında buldu kendisini. Sümerlerin yeraltı kraliçesi…
Bira, Sümerlerde yalnızca insanları neşelendiren bir içecek değildi: ambarlarda kaydı tutuluyor, işçilere pay olarak dağıtılıyor, törenlerde sunuluyor ve şölenlerde kamışlarla ortak kaptan içiliyordu. Bu geniş dünyanın koruyucusu Ninkasi i…
Sümerlerin dünyasında tahıl yalnızca karın doyurmuyor, servetin ölçülmesine, işçilerin paylarının hesaplanmasına ve yöneticilerin iktidarına da yön veriyordu. Bu dünyanın en güçlü simgelerinden Nisaba, başta bereketle ilişkilendirilen bir…
Dört bin yıl önce güney Mezopotamya’da bir tanrıçanın öfkesi yalnızca kuraklığa ya da savaşa yönelmiyordu; eksik tartıyla satış yapanlar, arazi sınırlarını değiştirenler ve güçsüzleri ezenler de onun kurduğu ahlaki dünyanın karşısında duru…
Arizona’daki Canyon de Chelly’de 230 metreyi aşan ince bir kaya yükseliyor. Diné halkının Spider Rock dediği bu yer, Örümcek Kadın’ın yurdu olarak anlatılır. O, yalnız ağ ören bir yaratık değil; insanlara dokumayı, güzelliğin ve dengenin n…
Bir genç kadın fırtınalı denize atılıyor. Kayığa tutunmaya çalışırken babası parmaklarını kesiyor; kopan parçalar balina, mors ve foklara dönüşüyor. Bu acımasız anlatı, denizin hayvanlarını yöneten güçlü bir kutsal varlığın doğuşunu açıklı…
Yoruba anlatılarında eski Oyo’nun bir hükümdarı, gücünü kontrol edemediği için trajik biçimde iktidarını yitirir; daha sonra gök gürültüsünün, yıldırımın ve adaletin güçlü orişası Şango olarak hatırlanır. Şango’nun başında neden iki uçlu b…
Romanı henüz açmadınız ama hikâye zihninizde çoktan başladı. Renk, tipografi, resim, yazar adı ve arka kapak dili; bir metnin türünü, ciddiyetini ve hatta nasıl okunacağını daha ilk cümleden önce belirleyebilir mi?
Aynı etken madde, aynı doz, aynı tablet… yalnızca rengi değişiyor. Buna rağmen bazı insanlar kırmızıyı daha uyarıcı, maviyi daha sakinleştirici algılayabiliyor. İlacın kimyası kadar görünüşünün de beklenti, bağlılık ve tedavi deneyimi üzer…
Yıllarca ilk penaltıyı atan takımın büyük avantajı olduğuna inanıldı; hatta kuralların değiştirilmesi tartışıldı. Sonra veri setleri büyüdü ve hikâye değişti. Binlerce seri bize ilk atmanın mı, yoksa “kaçırırsan elendin” baskısının mı gerç…
100 lira ile 99,99 lira arasındaki fark yalnızca bir kuruş. Beynimiz ise bazen bu iki etiketi aynı görmüyor. “9’la biten fiyatların” neden hâlâ kullanıldığını, hangi koşullarda işe yaradığını ve ne zaman tam tersine ucuzluk hissi verdiğini…
Televizyon Türkiye’ye yalnız yeni programları getirmedi; neyi istememiz gerektiğini de göstermeye başladı. Ve bunu yeni medyayla yaptı
Bugün Türk dizilerinden başkasının kendine yer bulamadığı televizyonda 1970lerde dünyanın önde gelen yabancı dizileri yerini alırdı
Tek kanal Türkiye’si spor seyretmeyi bugünkü gibi sadece futbol değil olimpik sporlar, profesyonel boks ve artistik patinaj üstünden yapıyordu
TRT’de siyaset, ahlak, dış politika ve görünmez makas: Adına sansür denmeyen koruma metodları
